ورزش می تواند به اندازه مسکن ها درد را کاهش دهد؟ یافته های جدید پژوهشگران

وقتی درد سراغمان می آید، معمولا اولین راه حل به ذهنمان مصرف یک مسکن است. اما پژوهش جدیدی که توسط محققان دانشگاه ادلاید استرالیا انجام شده، نشان می دهد که ورزش می تواند یکی از ابزارهای موثر برای مدیریت درد باشد؛ حتی اگر مدت و شدت تمرین چندان زیاد نباشد.

این پژوهش گسترده نشان داده است که فعالیت بدنی می تواند شدت درد را در طیف متنوعی از شرایط، از دردهای اسکلتی عضلانی گرفته تا برخی دردهای عصبی، التهابی و مرتبط با سرطان، کاهش دهد. نکته جالب تر این است که برای بهره مندی از این اثر، لزوما به تمرینات سنگین و طولانی مدت نیاز نیست.

پژوهش جدید درباره تاثیر ورزش بر درد چه می گوید؟

این مطالعه یک مرور جامع از شواهد قبلی است و به جای بررسی یک بیماری یا یک نوع ورزش، مجموعه بزرگی از پژوهش های انجام شده در این زمینه را کنار هم قرار داده است. به همین دلیل، نتایج آن تصویر گسترده تری از ارتباط میان ورزش و کاهش درد ارائه می کند.

محققان در مجموع 157 مرور سیستماتیک را بررسی کردند که شامل 2736 کارآزمایی تصادفی کنترل شده و اطلاعات مربوط به 221279 شرکت کننده بود. نتایج نشان داد که ورزش با کاهش معنادار دردهای حاد و مزمن در طیف وسیعی از بیماری ها و شرایط جسمانی همراه است.

بر اساس این تحلیل، میانگین کاهش شدت درد حدود 1.1 نمره در مقیاس صفر تا 10 بود. پژوهشگران همچنین این میزان را با نتایج مطالعات جداگانه درباره داروهای رایج برای درد مزمن مقایسه کردند و دریافتند اثر مشاهده شده برای ورزش حدود 60 درصد بزرگ تر از میانگین کاهش درد گزارش شده در آن مطالعات بوده است. البته این به معنی آن نیست که ورزش در یک آزمایش مستقیم، از یک مسکن مشخص موثرتر بوده است.

برای کاهش درد لازم نیست زیاد ورزش کنیم

یکی از مهم ترین یافته های این پژوهش برخلاف تصور رایج درباره ورزش است. بیشتر ورزش کردن همیشه به معنای کاهش بیشتر درد نیست. در این تحلیل، برنامه هایی با شدت کمتر و مدت زمان کوتاه تر، در بسیاری از موارد با کاهش بیشتری در شدت درد همراه بودند.

این موضوع اهمیت زیادی برای افرادی دارد که به دلیل درد، از شروع فعالیت بدنی می ترسند یا تصور می کنند برای تاثیر گرفتن از ورزش باید تمرینات سخت و طولانی انجام دهند. نتایج مطالعه نشان می دهد شروع تدریجی و متناسب با شرایط فرد می تواند رویکرد قابل استفاده تری باشد.

بررسی پژوهشگران نشان داد:

• برنامه های ورزشی با شدت کم، کاهش درد بیشتری نسبت به برنامه های با شدت متوسط تا زیاد داشتند.
• برنامه های کوتاه تر، به ویژه برنامه هایی در حدود 12 هفته، اثر بیشتری نسبت به دوره های طولانی تر نشان دادند.
• برنامه هایی که مجموع فعالیت آنها کمتر از 120 دقیقه در هفته بود نیز با کاهش قابل توجه درد همراه بودند.
• اثر کاهش درد در انواع مختلف فعالیت بدنی از جمله تمرینات هوازی، تمرینات مقاومتی و فعالیت های ذهن و بدن مانند یوگا و تای چی مشاهده شد.

ورزش چگونه می تواند درد را کاهش دهد؟

رابطه میان ورزش و درد فقط به تقویت عضلات محدود نمی شود. درد تجربه ای پیچیده است که سیستم عصبی، مغز، التهاب، وضعیت روانی و شرایط جسمانی فرد در شکل گیری و شدت آن نقش دارند. به همین دلیل، فعالیت بدنی می تواند از چند مسیر مختلف بر تجربه درد تاثیر بگذارد.

پژوهشگران توضیح می دهند که فعالیت بدنی می تواند فرایندهای مختلفی را در بدن و سیستم عصبی تحت تاثیر قرار دهد. همچنین ورزش منظم می تواند بر خلق و خو و نحوه پردازش محرک های دردناک توسط مغز اثر بگذارد.

برخی از مکانیسم های مطرح شده عبارتند از:

• تغییر در پردازش درد در سیستم عصبی: ورزش می تواند نحوه پاسخ سیستم عصبی به محرک های دردناک را تغییر دهد.
• افزایش مواد شیمیایی مرتبط با تنظیم درد: فعالیت بدنی با تغییر ترشح موادی مانند اندورفین و سروتونین همراه است که می توانند در تعدیل احساس درد نقش داشته باشند.
• تاثیر بر التهاب: فعالیت بدنی منظم می تواند بر برخی فرایندهای التهابی بدن تاثیر بگذارد.
• بهبود خلق و خو: کاهش استرس و بهبود وضعیت روانی می تواند تجربه درد را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

چه نوع ورزش هایی ممکن است برای کاهش درد مفید باشند؟

نتایج این پژوهش نشان نمی دهد که تنها یک نوع ورزش برای همه افراد و همه انواع درد مناسب است. در واقع، اثرات مثبت در طیف متنوعی از فعالیت های بدنی مشاهده شده است. انتخاب نوع تمرین باید با توجه به علت درد، وضعیت جسمانی، سطح آمادگی و توانایی فرد انجام شود.

این موضوع به ویژه در مورد افرادی که درد مزمن دارند اهمیت دارد؛ زیرا یک برنامه ورزشی نامتناسب می تواند به جای کمک، انجام فعالیت را دشوار کند. هدف معمولا شروع فعالیت در سطحی قابل تحمل و افزایش تدریجی آن است.

فعالیت هایی که در پژوهش های مختلف مورد بررسی قرار گرفته اند شامل موارد زیر هستند:

• پیاده روی و سایر تمرینات هوازی
• تمرینات قدرتی و مقاومتی
• تمرینات کششی و حرکتی
• یوگا
• پیلاتس
• تای چی
• برنامه های ترکیبی ورزشی

آیا ورزش می تواند جایگزین مسکن شود؟

نتایج این مطالعه به این معنا نیست که افراد باید مصرف داروهای تجویز شده را متوقف کنند یا برای هر نوع درد، ورزش را جایگزین دارو کنند. پژوهش مورد نظر اساسا ورزش و مسکن را در یک کارآزمایی مستقیم با یکدیگر مقایسه نکرده است؛ بلکه میزان اثر ورزش را با نتایج گزارش شده در مطالعات جداگانه درباره داروهای رایج برای درد مزمن مقایسه کرده است.

بنابراین، بهتر است ورزش را به عنوان یکی از اجزای مدیریت درد در نظر گرفت، نه یک جایگزین عمومی برای درمان پزشکی. نوع درد، علت ایجاد آن، شدت علائم و وضعیت سلامت فرد تعیین می کنند که چه رویکردی مناسب تر است.

جمع بندی

پژوهش جدید دانشگاه ادلاید شواهد گسترده ای ارائه می کند که نشان می دهد ورزش می تواند به کاهش دردهای حاد و مزمن کمک کند. بررسی 157 مرور سیستماتیک، 2736 کارآزمایی و بیش از 221 هزار شرکت کننده نشان داد که فعالیت بدنی با کاهش حدود 1.1 نمره ای شدت درد در مقیاس صفر تا 10 همراه بوده است.

یکی از جالب ترین یافته های این مطالعه این است که برای کاهش درد، همیشه ورزش بیشتر و شدیدتر بهتر نیست. برنامه های سبک تر، کوتاه تر و در حدود 120 دقیقه در هفته یا کمتر نیز می توانند اثر قابل توجهی داشته باشند.

با این حال، ورزش یک درمان یکسان برای همه انواع درد نیست و نباید بدون توجه به علت درد جایگزین درمان پزشکی شود. آنچه این پژوهش بیش از همه نشان می دهد، اهمیت قرار گرفتن فعالیت بدنی در کنار سایر روش های درمان و مدیریت درد است؛ رویکردی که می تواند برای بسیاری از افراد، قابل دسترس تر و پایدارتر باشد.