جولای 25, 2026
0
0
سلامت دهان و دندان فقط به جلوگیری از پوسیدگی، بوی بد دهان یا از دست دادن دندان محدود نمی شود. پژوهش های سال های اخیر نشان داده اند که التهاب مزمن لثه ممکن است با برخی بیماری های عمومی بدن، از جمله بیماری های قلبی و عروقی، ارتباط داشته باشد. اکنون نتایج یک مطالعه جدید مسیر احتمالی دقیق تری را برای توضیح این ارتباط مطرح کرده است.
بر اساس این پژوهش، باکتری پورفیروموناس ژینژیوالیس که با موارد شدید بیماری لثه ارتباط دارد، ممکن است از بافت ملتهب لثه وارد جریان خون شود، خود را به دریچه آئورت برساند و با فعال کردن یک مسیر التهابی، زمینه رسوب کلسیم و تنگ شدن دریچه را فراهم کند. با این حال، یافته های فعلی هنوز به معنای اثبات قطعی این فرایند در انسان نیستند و برای تایید آن به مطالعات بالینی گسترده تری نیاز است.
بیماری پریودنتال نوعی التهاب و عفونت مزمن در بافت هایی است که دندان ها را نگه می دارند. این بیماری معمولا از تجمع پلاک میکروبی در اطراف دندان آغاز می شود و در صورت درمان نشدن، می تواند باعث خونریزی لثه، عقب رفتن لثه، تخریب استخوان اطراف دندان، لق شدن دندان و در نهایت از دست دادن آن شود.
سازمان جهانی بهداشت تخمین می زند که انواع شدید بیماری پریودنتال بیش از یک میلیارد نفر را در جهان درگیر کرده اند. بهداشت نامناسب دهان و مصرف دخانیات از مهم ترین عوامل خطر این بیماری محسوب می شوند، هرچند دیابت، زمینه ژنتیکی، افزایش سن و برخی شرایط دیگر نیز می توانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
مهم ترین نشانه های هشدار دهنده بیماری لثه عبارتند از:
پورفیروموناس ژینژیوالیس نوعی باکتری بی هوازی گرم منفی است که در محیط دهان زندگی می کند و یکی از عوامل مهم در ایجاد و پیشرفت پریودنتیت شدید به شمار می رود. این باکتری می تواند پاسخ ایمنی بدن را تغییر دهد و با تولید عوامل بیماری زا، التهاب و تخریب بافت های اطراف دندان را تشدید کند.
وجود این باکتری در دهان همیشه به معنای ابتلای قطعی به بیماری شدید نیست. مشکل زمانی جدی تر می شود که تعادل میکروبی دهان بر هم بخورد، پلاک دندانی افزایش یابد و التهاب مزمن در لثه شکل بگیرد. در چنین شرایطی، بافت ملتهب و آسیب دیده لثه ممکن است مسیر ورود باکتری ها یا اجزای آن ها به جریان خون را فراهم کند.
پژوهشگران بیمارستان فوای در پکن، نمونه های دریچه آئورت افرادی را بررسی کردند که برای تعویض دریچه تحت عمل جراحی قرار گرفته بودند. آن ها گزارش دادند که در دریچه های دچار کلسیفیکاسیون، مقدار دی ان ای و پروتئین های مرتبط با پورفیروموناس ژینژیوالیس تقریبا ۳۰ برابر بیشتر از دریچه های سالم بوده است.
وجود ماده ژنتیکی یا پروتئین یک باکتری در بافت بیمار به تنهایی علت بیماری را اثبات نمی کند. به همین دلیل، پژوهشگران آزمایش هایی را روی مدل های حیوانی و سلول های انسانی انجام دادند تا مشخص شود آیا این باکتری می تواند مستقیما در ایجاد التهاب و رسوب کلسیم نقش داشته باشد یا خیر. نتایج مقدماتی این مطالعه در نشست علمی انجمن قلب آمریکا ارائه شده است.
بیماری کلسیفیک دریچه آئورت فرایندی است که در آن کلسیم به تدریج در دریچه رسوب می کند. این تغییر باعث سفت شدن دریچه، محدود شدن باز شدن آن و کاهش جریان طبیعی خون از قلب به بدن می شود. این بیماری یکی از شایع ترین اختلالات دریچه ای، به ویژه در سالمندان است.
برای بررسی رابطه علت و معلولی، پژوهشگران پورفیروموناس ژینژیوالیس را وارد جریان خون موش های آزمایشگاهی کردند. یافته ها نشان دادند که باکتری زنده توانست به بافت دریچه آئورت برسد و با التهاب، رسوب کلسیم و بروز نشانه های تنگی دریچه همراه شود.
این تغییرات حتی در برخی موش هایی مشاهده شد که کلسترول بالایی نداشتند. این نتیجه نشان می دهد که اثر احتمالی باکتری ممکن است تنها به مسیرهای شناخته شده ای مانند کلسترول بالا وابسته نباشد. با این حال، نتایج مطالعات حیوانی را نمی توان بدون انجام پژوهش های انسانی به طور مستقیم به بیماران تعمیم داد.
پژوهشگران برای مقایسه، از باکتری زنده و باکتری غیرفعال شده با حرارت استفاده کردند. همچنین تاثیر آنتی بیوتیک و تغییر در مسیرهای التهابی را بررسی کردند تا مشخص شود حضور فعال باکتری و واکنش ایمنی بدن چه نقشی در آسیب دریچه دارند.
یکی از مهم ترین یافته های مطالعه، شناسایی نقش مولکولی التهابی به نام اینترلوکین ۱ بتا بود. این مولکول یکی از پیام رسان های سیستم ایمنی است و در زمان عفونت یا آسیب بافتی به افزایش التهاب کمک می کند.
به نظر می رسد پورفیروموناس ژینژیوالیس با تحریک پاسخ ایمنی، تولید اینترلوکین ۱ بتا را افزایش می دهد. این فرایند می تواند سلول های بینابینی دریچه آئورت را به سمت حالتی شبیه سلول های استخوان ساز هدایت کند. در نتیجه، رسوب مواد معدنی و کلسیم در بافت دریچه افزایش می یابد و دریچه به تدریج سفت می شود.
هنگامی که پژوهشگران مسیر اینترلوکین ۱ بتا را در موش ها مهار کردند، میزان رسوب کلسیم به شکل قابل توجهی کاهش یافت؛ حتی زمانی که باکتری به دریچه رسیده بود. نتیجه مشابهی نیز در آزمایش روی سلول های دریچه آئورت انسان مشاهده شد.
مطالعه جدید این احتمال را مطرح می کند که کنترل التهاب و عفونت لثه بتواند به کاهش یکی از عوامل قابل اصلاح مرتبط با بیماری دریچه آئورت کمک کند. با این حال، هنوز شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد جرم گیری، درمان پریودنتال یا مصرف آنتی بیوتیک می تواند به طور قطعی از کلسیفیکاسیون دریچه جلوگیری کند.
پژوهش فعلی بیشتر یک مسیر زیستی احتمالی را معرفی کرده است. برای اثبات اثر درمان لثه بر پیشگیری یا کند شدن تنگی آئورت باید کارآزمایی های بالینی بلند مدت انجام شود و بیماران درمان شده با گروه های کنترل مقایسه شوند.
از یافته های این مطالعه نباید چنین برداشت کرد که افراد برای محافظت از قلب خود باید خودسرانه آنتی بیوتیک مصرف کنند. مصرف غیر ضروری آنتی بیوتیک می تواند باعث مقاومت میکروبی، عوارض دارویی و بر هم خوردن میکروبیوم طبیعی بدن شود.
رعایت بهداشت دهان همچنان مهم ترین راه کاهش خطر التهاب و عفونت لثه است. مراقبت روزانه می تواند تجمع پلاک را محدود کند، اما افرادی که علائم بیماری پریودنتال دارند معمولا به ارزیابی و درمان حرفه ای دندان پزشک نیاز خواهند داشت.
برای حفظ سلامت دندان و لثه رعایت این نکات توصیه می شود:
این اقدامات علاوه بر محافظت از دندان ها، می توانند شدت التهاب مزمن دهان را کاهش دهند. با این حال، نباید آن ها را جایگزین مراقبت های قلبی، کنترل فشار خون، مدیریت کلسترول، فعالیت بدنی و سایر اصول پیشگیری از بیماری های قلبی دانست.
پژوهش جدید درباره ارتباط بیماری لثه و دریچه آئورت نشان می دهد که پورفیروموناس ژینژیوالیس ممکن است پس از ورود به جریان خون، با تحریک مسیر التهابی اینترلوکین ۱ بتا، رسوب کلسیم در دریچه قلب را افزایش دهد. مشاهده مقدار بیشتر اجزای این باکتری در دریچه های کلسیفیه و نتایج آزمایش های حیوانی و سلولی، شواهد مهمی برای بررسی بیشتر این ارتباط فراهم کرده اند.
با وجود نتایج امیدوار کننده، هنوز نمی توان گفت بیماری لثه به طور قطعی عامل مستقیم تنگی آئورت در انسان است یا درمان آن می تواند از بیماری دریچه ای جلوگیری کند. این یافته ها بیش از هر چیز اهمیت سلامت دهان را به عنوان بخشی از سلامت عمومی بدن یادآوری می کنند. مراجعه منظم به دندان پزشک، درمان خونریزی و التهاب لثه و پرهیز از مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک، منطقی ترین اقداماتی هستند که در حال حاضر می توان انجام داد.
اولین دیدگاه را شما بنویسید