آگوست 23, 2026
0
0
طول عمر بسیار بالا همیشه یکی از جذاب ترین موضوعات پژوهش های پزشکی بوده است. چرا بعضی افراد از مرز ۱۰۰ سال عبور می کنند و حتی به بیش از ۱۱۰ سال می رسند، در حالی که بسیاری از افراد با افزایش سن با کاهش توان جسمی و افزایش بیماری ها مواجه می شوند؟
دانشمندان سال هاست عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سبک زندگی، محیط، تغذیه و شرایط اجتماعی را در افراد فوق صد ساله بررسی می کنند. اما پژوهشی جدید نشان می دهد که پاسخ این پرسش ممکن است فقط در رفتار و سبک زندگی این افراد نباشد؛ بلکه بخشی از راز طول عمر آن ها می تواند در عملکرد متفاوت سیستم ایمنی و سلول های دفاعی بدنشان پنهان شده باشد.
مطالعه ای از پژوهشگران دانشگاه اوزاکا در ژاپن نشان داده است که افراد بالای ۱۱۰ سال، که به آن ها «فوق فوق صدساله» یا Supercentenarian گفته می شود، الگوی خاصی از سلول های ایمنی دارند که ممکن است به حفظ توان دفاعی بدن در برابر بیماری ها کمک کند.
با بالا رفتن سن، سیستم ایمنی انسان معمولا دچار تغییراتی می شود که در پزشکی به آن «پیر ایمنی» یا Immunosenescence گفته می شود. این فرایند باعث می شود پاسخ بدن به عفونت ها ضعیف تر شود و احتمال ابتلا به برخی بیماری ها افزایش پیدا کند.
در افراد سالمند، تولید برخی سلول های دفاعی کاهش پیدا می کند و توانایی سیستم ایمنی برای شناسایی عوامل بیماری زا یا سلول های غیرطبیعی ممکن است کمتر شود. به همین دلیل، افراد مسن بیشتر در معرض بیماری های عفونی، التهاب های مزمن و برخی سرطان ها قرار می گیرند.
با این حال، افراد فوق صدساله یک استثنا به نظر می رسند. بسیاری از آن ها نه تنها تا سنین بسیار بالا زنده می مانند، بلکه در مقایسه با همسالان خود، مقاومت بیشتری در برابر برخی بیماری های مرتبط با سن نشان می دهند. پژوهشگران تلاش می کنند بفهمند چه تفاوت هایی در بدن این افراد باعث چنین مقاومتی می شود.
در این پژوهش، دانشمندان دانشگاه اوزاکا سلول های ایمنی ۲۸ فرد را بررسی کردند. این گروه شامل افراد جوان تر، سالمندان، صد ساله ها و افرادی بود که بیش از ۱۱۰ سال عمر کرده بودند.
پژوهشگران با استفاده از فناوری های پیشرفته بررسی سلولی، بیش از ۴۰ هزار سلول ایمنی از نوع سلول های T را مورد تحلیل قرار دادند تا تفاوت های سیستم دفاعی بدن در گروه های مختلف مشخص شود.
سلول های T یکی از مهم ترین اجزای سیستم ایمنی بدن هستند. برخی از آن ها وظیفه هماهنگ کردن پاسخ ایمنی را بر عهده دارند، در حالی که برخی دیگر مستقیما به سلول های آلوده یا غیرطبیعی حمله می کنند.
نتایج نشان داد افراد فوق صدساله تعداد بیشتری از نوع خاصی از سلول های T به نام لنفوسیت های T سیتوتوکسیک CD4 دارند.
سلول های CD4 معمولا به عنوان سلول های «کمک کننده» سیستم ایمنی شناخته می شوند. وظیفه اصلی آن ها هماهنگ کردن فعالیت سایر سلول های دفاعی بدن است.
اما برخی از سلول های CD4 توانایی متفاوتی دارند و می توانند مانند سلول های کشنده ایمنی عمل کنند. این سلول ها که CD4 Cytotoxic T Lymphocytes یا CD4 CTL نامیده می شوند، قادرند سلول های آلوده به ویروس یا سلول هایی با رفتار غیرطبیعی را شناسایی و نابود کنند.
پژوهشگران دریافتند که این نوع سلول در افراد فوق صدساله بیشتر از حد معمول وجود دارد. بررسی ها نشان داد که این افزایش به دلیل تکثیر یک گروه خاص از همین سلول ها اتفاق افتاده است؛ یعنی بدن این افراد در طول سال های زندگی تعداد بیشتری از این سلول های دفاعی تولید کرده است.
یکی از مهم ترین پرسش ها پس از این یافته این است که آیا افزایش CD4 CTL دلیل طول عمر افراد فوق صدساله است یا فقط نتیجه آن؟
بر اساس نتایج این پژوهش، هنوز نمی توان پاسخ قطعی داد. دانشمندان تنها یک ارتباط میان وجود تعداد بیشتر این سلول ها و عمر بسیار طولانی پیدا کرده اند، اما ثابت نکرده اند که این سلول ها مستقیما باعث افزایش طول عمر می شوند.
ممکن است بدن افرادی که به سنین بسیار بالا می رسند، به طور طبیعی توانایی حفظ یا تقویت برخی بخش های سیستم ایمنی را داشته باشد. همچنین احتمال دارد عوامل ژنتیکی باعث شوند برخی افراد بتوانند این ویژگی های ایمنی را در طول زندگی حفظ کنند.
یکی از دلایلی که این کشف برای دانشمندان اهمیت دارد، شباهت عملکرد CD4 CTL با برخی سلول هایی است که در حوزه درمان سرطان بررسی می شوند.
در سال های اخیر، روش هایی مانند ایمنی درمانی سرطان تلاش کرده اند سیستم ایمنی بدن را فعال تر کنند تا بتواند سلول های سرطانی را بهتر شناسایی و نابود کند. برخی از این درمان ها بر تقویت عملکرد سلول های T تمرکز دارند.
به همین دلیل، مطالعه سلول های ایمنی افراد فوق صدساله می تواند اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه عملکرد طبیعی بدن در مقابله با سلول های آسیب دیده یا غیرطبیعی ارائه دهد.
البته این موضوع به معنای وجود «راز درمان سرطان» در بدن افراد صد ساله نیست. پژوهشگران هنوز در مراحل ابتدایی شناخت این فرایندها هستند و برای رسیدن به کاربردهای درمانی، تحقیقات بیشتری لازم است.
در حال حاضر هیچ روش اثبات شده ای وجود ندارد که بتواند سیستم ایمنی یک فرد معمولی را دقیقا مانند افراد بالای ۱۱۰ سال تغییر دهد.
اگرچه تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، کنترل استرس و دوری از عوامل آسیب رسان مانند مصرف دخانیات می توانند به حفظ سلامت سیستم ایمنی کمک کنند، اما هنوز مشخص نیست که آیا می توان تعداد سلول های CD4 CTL را با تغییر سبک زندگی افزایش داد یا خیر.
دانشمندان معتقدند طول عمر بالا احتمالا نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف است؛ از ژن هایی که فرد به ارث می برد گرفته تا محیط زندگی و نحوه واکنش بدن او در برابر آسیب های مختلف طی دهه ها.
پژوهش جدید درباره افراد بالای ۱۱۰ سال نشان می دهد که سالمندی همیشه به معنای از دست دادن کامل توان دفاعی بدن نیست. در برخی افراد، سیستم ایمنی ممکن است در طول زندگی سازگاری هایی پیدا کند که به حفظ عملکرد آن کمک کند.
وجود تعداد بیشتر سلول های CD4 CTL در افراد فوق صدساله یک سرنخ مهم برای دانشمندان است، اما هنوز نمی توان آن را دلیل قطعی طول عمر دانست. بدن انسان همچنان یکی از پیچیده ترین سیستم های طبیعی جهان است.
این پژوهش در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) منتشر شده است.
اولین دیدگاه را شما بنویسید