آگوست 8, 2026
0
0
فناوری mRNA که در دوران همه گیری کووید ۱۹ به شهرت جهانی رسید، حالا وارد مرحله تازه ای از کاربرد در پیشگیری از بیماری های تنفسی شده است. سازمان غذا و داروی آمریکا برای نخستین بار یک واکسن آنفلوانزا مبتنی بر فناوری mRNA را برای استفاده در افراد ۵۰ سال و بالاتر تایید کرده است.
واکسن جدید شرکت مدرنا با نام mFLUSIVA شناخته می شود و قرار است به عنوان گزینه ای تازه برای پیشگیری از آنفلوانزای فصلی در اختیار افراد واجد شرایط قرار گیرد. این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که می تواند مسیر توسعه نسل جدید واکسن های آنفلوانزا را تغییر دهد و استفاده از فناوری mRNA را فراتر از واکسن های کووید ۱۹ گسترش دهد.
mFLUSIVA یک واکسن آنفلوانزای فصلی مبتنی بر RNA پیام رسان یا mRNA است که توسط شرکت مدرنا توسعه یافته است. این واکسن در مراحل تحقیقاتی با نام mRNA-1010 شناخته می شد و برای پیشگیری از بیماری ناشی از سویه های آنفلوانزای A و B موجود در واکسن طراحی شده است.
بر خلاف بعضی واکسن های سنتی آنفلوانزا، در این فناوری نیازی نیست ویروس آنفلوانزا به شکل کامل وارد بدن شود. واکسن دستورالعمل ژنتیکی لازم برای تولید موقت پروتئین های مشخصی از ویروس را در اختیار سلول ها قرار می دهد و سیستم ایمنی پس از شناسایی این پروتئین ها، پاسخ دفاعی ایجاد می کند.
FDA پیش از تصمیم گیری درباره این واکسن، اطلاعات مربوط به ایمنی و اثربخشی آن را بررسی کرده بود و کمیته تخصصی واکسن های این سازمان نیز در ژوئن ۲۰۲۶ پرونده mFLUSIVA را مورد ارزیابی قرار داد.
فناوری mRNA به سلول های بدن دستور می دهد برای مدت کوتاهی پروتئینی مشابه بخشی از ویروس هدف تولید کنند. سیستم ایمنی این پروتئین را به عنوان یک عامل خارجی شناسایی کرده و آنتی بادی و سایر پاسخ های دفاعی لازم را ایجاد می کند.
پس از انجام این فرایند، mRNA موجود در واکسن توسط بدن تجزیه و حذف می شود. این فناوری DNA فرد را تغییر نمی دهد و واکسن نیز حاوی ویروس زنده ای نیست که بتواند باعث ابتلا به آنفلوانزا شود.
مراحل عملکرد این نوع واکسن را می توان به صورت ساده این گونه توضیح داد:
واکسن های آنفلوانزا دهه ها است که مورد استفاده قرار می گیرند، اما تولید واکسن های سنتی معمولا به فرایندهایی مانند تکثیر ویروس در تخم مرغ یا کشت سلولی وابسته است. فناوری mRNA رویکرد متفاوتی ارائه می دهد و امکان طراحی و به روز رسانی واکسن بر اساس اطلاعات ژنتیکی ویروس را فراهم می کند.
ویروس آنفلوانزا به طور مداوم تغییر می کند و به همین دلیل ترکیب واکسن های فصلی هر سال بر اساس سویه های در حال گردش به روز می شود. نهادهای سلامت نیز هر سال سویه های مناسب برای فصل بعد را مشخص می کنند. برای مثال، آژانس دارویی اروپا در سال ۲۰۲۶ ترکیب پیشنهادی واکسن های آنفلوانزا برای فصل ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۷ را منتشر کرده است.
توسعه واکسن های mRNA می تواند در آینده مزایایی مانند موارد زیر داشته باشد:
تایید این واکسن بر پایه مجموعه گسترده ای از مطالعات بالینی انجام شده است. یکی از مهم ترین مطالعات فاز سوم روی بیش از ۴۰ هزار فرد ۵۰ سال و بالاتر انجام شد تا اثربخشی و ایمنی واکسن مورد بررسی قرار گیرد.
بر اساس اسناد منتشر شده از سوی FDA، مطالعه اصلی فاز سوم شامل ۴۰ هزار و ۷۰۳ بزرگسال ۵۰ سال و بالاتر بود. مطالعه دیگری نیز با حضور ۲ هزار و ۹۹۲ فرد ۶۵ سال و بالاتر انجام شد. مجموعه داده های ایمنی چهار مطالعه فاز سوم نیز اطلاعات بیش از ۷۱ هزار شرکت کننده بالای ۵۰ سال را در بر می گرفت.
اطلاعات ارائه شده توسط مدرنا نشان داد که واکسن mRNA-1010 توانسته در مطالعه اصلی، عملکرد مناسبی در پیشگیری از بیماری آنفلوانزا داشته باشد و پاسخ ایمنی قابل توجهی ایجاد کند. این داده ها در کنار ارزیابی ایمنی واکسن، بخش مهمی از پرونده بررسی آن را تشکیل دادند.
مجوز فعلی این واکسن در آمریکا افراد ۵۰ سال و بالاتر را پوشش می دهد. بنابراین تایید mFLUSIVA به این معنا نیست که این واکسن در حال حاضر برای تمام گروه های سنی قابل استفاده است.
انتخاب این گروه سنی اهمیت زیادی دارد، زیرا افزایش سن یکی از عوامل بالا رفتن احتمال بروز عوارض جدی آنفلوانزا است. افراد مسن و کسانی که بیماری های زمینه ای دارند، بیشتر در معرض بستری شدن یا عوارض شدید بیماری قرار می گیرند.
در نتیجه، استفاده از واکسن باید بر اساس شرایط فردی و توصیه های رسمی نهادهای بهداشتی انجام شود. تایید یک واکسن نیز به معنای مناسب بودن آن برای تمام افراد بدون در نظر گرفتن سابقه پزشکی، حساسیت ها و سایر شرایط سلامت نیست.
مهم ترین تفاوت mFLUSIVA با بسیاری از واکسن های قدیمی آنفلوانزا، فناوری مورد استفاده برای ایجاد پاسخ ایمنی است. واکسن های سنتی ممکن است از ویروس غیر فعال، ویروس ضعیف شده یا پروتئین های ویروسی استفاده کنند، در حالی که واکسن mRNA دستور ساخت پروتئین هدف را برای مدت کوتاهی در اختیار سلول های بدن قرار می دهد.
با این حال، هدف نهایی هر دو روش مشابه است؛ آماده کردن سیستم ایمنی برای شناسایی ویروس آنفلوانزا و کاهش احتمال ابتلا به بیماری یا عوارض شدید آن.
ورود فناوری mRNA به حوزه آنفلوانزا به معنای کنار گذاشته شدن واکسن های فعلی نیست. واکسن های سنتی همچنان مورد استفاده قرار خواهند گرفت و انتخاب نوع واکسن بر اساس سن، وضعیت سلامت و دستورالعمل های بهداشتی انجام می شود.
یکی از پرسش های رایج درباره واکسن های جدید این است که آیا دریافت آن ها می تواند باعث ابتلا به همان بیماری شود یا خیر. واکسن های mRNA حاوی ویروس زنده آنفلوانزا نیستند و بنابراین از طریق واکسیناسیون نمی توانند عفونت آنفلوانزا ایجاد کنند.
mRNA موجود در واکسن نیز پس از انتقال دستورالعمل لازم برای تولید پروتئین هدف، به تدریج توسط بدن تجزیه می شود. تجربه استفاده از همین فناوری در واکسن های کووید ۱۹ نیز اطلاعات گسترده ای درباره نحوه عملکرد و پایش ایمنی این پلتفرم در اختیار پژوهشگران قرار داده است.
مانند سایر واکسن ها، واکسن های مبتنی بر mRNA نیز می توانند عوارض جانبی ایجاد کنند و اطلاعات مربوط به عوارض و موارد منع مصرف باید در دستورالعمل رسمی هر محصول بررسی شود.
تایید mFLUSIVA نقطه عطف تازه ای در توسعه واکسن های مبتنی بر mRNA محسوب می شود. پس از استفاده گسترده از این فناوری برای مقابله با کووید ۱۹، اکنون نخستین واکسن اختصاصی آنفلوانزا مبتنی بر mRNA برای افراد ۵۰ سال و بالاتر در آمریکا وارد مرحله استفاده می شود.
مطالعات بالینی گسترده روی ده ها هزار شرکت کننده، اطلاعات مربوط به اثربخشی و ایمنی این واکسن را فراهم کرده اند. با این حال، mFLUSIVA قرار نیست جای تمام واکسن های آنفلوانزا را بگیرد و انتخاب واکسن مناسب همچنان باید بر اساس سن، وضعیت سلامت و توصیه های رسمی انجام شود. ورود فناوری mRNA به واکسن های آنفلوانزا نشان می دهد این پلتفرم در حال تبدیل شدن به ابزاری گسترده تر برای پیشگیری از بیماری های عفونی است و احتمالا در سال های آینده شاهد واکسن های بیشتری بر پایه همین فناوری خواهیم بود.
اولین دیدگاه را شما بنویسید