پلاکت خون و نقش حیاتی آن در نجات جان بیماران

پلاکت خون و نقش حیاتی آن در نجات جان بیماران

خون، ماده حیاتی و نجات‌بخش زندگی است و نقش آن در سلامت انسان غیرقابل انکار است. هر واحد خون اهدایی می‌تواند سه فراورده مهم شامل گلبول قرمز فشرده، پلاکت و پلاسما را تأمین کند و جان حداقل سه بیمار را نجات دهد. در میان این فراورده‌ها، پلاکت با اینکه کوچک و کم‌عمر است، نقش حیاتی و غیرقابل جایگزینی در پیشگیری از خونریزی و حفظ حیات بیماران دارد.

پلاکت چیست و چه نقشی در بدن دارد؟

پلاکت‌ها کوچک‌ترین اجزای خون هستند که مسئولیت حیاتی بند آوردن خونریزی را بر عهده دارند.

این ذرات سلولی بی‌هسته، با چسبیدن به محل آسیب عروقی و فعال کردن فرایند لخته‌سازی، مانند یک پانسمان طبیعی عمل می‌کنند و از خونریزی جلوگیری می‌کنند. این عملکرد به‌ویژه در زخم‌ها و جراحات ناگهانی اهمیت دارد و برای بیماران با کاهش پلاکت، حیاتی است.

محمد حسام رفیعی، عضو هیأت علمی موسسه عالی آموزشی پژوهشی طب انتقال خون، توضیح می‌دهد: پلاکت‌ها همانند نگهبانان خون عمل می‌کنند و کمبود یا نقص عملکرد آن‌ها می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت بیمار باشد.

چه بیمارانی به پلاکت نیاز دارند؟

پلاکت برای بیماران خاص حیاتی است و نبود آن می‌تواند جان انسان‌ها را به خطر بیندازد.

افرادی که تحت شیمی‌درمانی یا پرتودرمانی قرار دارند، بیماران مبتلا به لوسمی و دیگر سرطان‌های خون، بیماران با بیماری‌های خونی مانند آپلاستیک، کسانی که جراحی‌های بزرگ انجام می‌دهند و مصدومان با خونریزی شدید، همگی نیازمند دریافت پلاکت هستند.

به دلیل کاهش توان بدن در تولید پلاکت کافی یا نقص عملکرد پلاکت‌های موجود، دریافت پلاکت از اهداکنندگان داوطلب می‌تواند تفاوت میان زندگی و مرگ این بیماران باشد.

بیشتر بخوانید:  تغییراتی که به طور طبیعی با افزایش سن در بدن رخ می دهد

محدودیت عمر پلاکت و ضرورت اهدای مستمر

یکی از چالش‌های اصلی در استفاده از پلاکت، عمر کوتاه آن است.

پلاکت تنها ۳ تا ۵ روز در خون ذخیره باقی می‌ماند و به دلیل این محدودیت، نگهداری طولانی مدت آن ممکن نیست. از این رو، تهیه مداوم و مستمر پلاکت برای بیمارانی که به طور دائم به این فراورده نیاز دارند، حیاتی است. این نیازمندی باعث می‌شود که استمرار در اهدای پلاکت از اهمیت بالایی برخوردار باشد.

روش‌ های اهدای پلاکت

پلاکت را می‌توان به دو روش اصلی اهدا کرد:

  • اهدا از طریق فرزیس (تک دهنده): در این روش، پلاکت‌ها به‌صورت مستقیم از خون اهداکننده جدا می‌شوند و باقی اجزای خون به بدن بازگردانده می‌شوند.
  • اهدا از خون کامل (پلاکت رندوم): پلاکت‌ها از خون کامل استخراج شده و سپس به بیماران تزریق می‌شوند.

رفیعی تأکید می‌کند که مهم‌ترین نکته استمرار در اهدای پلاکت است، چرا که عمر کوتاه این فراورده، امکان ذخیره طولانی مدت آن را غیرممکن می‌سازد.

نکات مهم برای اهدا کنندگان پلاکت

نکات مهم برای اهدا کنندگان پلاکت

اهداکنندگان پلاکت نقش بسیار مهمی در نجات جان بیماران دارند و با رعایت برخی نکات، اثرگذاری این عمل خیرخواهانه افزایش می‌یابد:

  • هنگام مراجعه به مراکز اهدای خون، می‌توانید مشخص کنید که فقط قصد اهدای پلاکت دارید.
  • اهدای مستمر، مهم‌تر از حجم پلاکت اهدایی در هر بار مراجعه است.
  • رعایت سلامت عمومی، تغذیه مناسب و استراحت کافی قبل از اهدای پلاکت، کیفیت فراورده اهدا شده را افزایش می‌دهد.
  • اهداکنندگان می‌توانند با مشاوره کارشناسان مراکز انتقال خون، بهترین زمان و روش اهدای پلاکت را برای خود انتخاب کنند.

نتیجه‌ گیری

پلاکت، کوچک، کم‌عمر اما حیاتی است و نقش آن در نجات جان بیماران غیرقابل جایگزینی است. دریافت پلاکت سالم از اهداکنندگان داوطلب، زندگی بیمارانی که توانایی تولید کافی پلاکت را ندارند یا پلاکت‌هایشان عملکرد مناسبی ندارند، تضمین می‌کند. استمرار در اهدای پلاکت، آگاهی اهداکنندگان و رعایت نکات بهداشتی و تغذیه‌ای، کلید تأمین این هدیه نجات‌بخش برای بیماران است.

بیشتر بخوانید:  عرق کردن: راه طبیعی حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری‌ ها

با توجه به اهمیت پلاکت و محدودیت عمر آن، هر فرد می‌تواند با اهدای این فراورده حیاتی، تأثیری مستقیم و نجات‌بخش در زندگی حداقل سه نفر داشته باشد و نقش خود را در زنجیره نجات جان بیماران ایفا کند.

چه امتیازی به این خبر پزشکی میدهید ؟

میانگین امتیاز 0 / 5. میانگین امتیازات: 0

اولین نفری باشید که به این پست پزشکی امتیاز میدهید

    اولین دیدگاه را شما بنویسید

ارسال دیدگاه