بهمن 12, 1404
0
0
جلسه امتحان همواره یکی از پرتنشترین موقعیتهای زندگی تحصیلی است. حتی دانشآموزان با آمادگی کامل ممکن است ناگهان احساس کنند ذهنشان از کار افتاده و مطالبی که مطالعه کردهاند، به یاد نمیآورند. این پدیده شایع ناشی از فرآیندهای پیچیده روانی و عصبی است که در شرایط استرس و اضطراب فعال میشوند. در این مقاله، با تحلیل روانشناسی اضطراب امتحان و ارائه راهکارهای عملی، به بررسی چرایی این فراموشی ناگهانی و نحوه مدیریت آن پرداختهایم.
اضطراب امتحان یک واکنش طبیعی و در عین حال پیچیده است که در شرایط تهدیدآمیز، پیشبینیناپذیر و کمقابلیت کنترل فعال میشود.
دکتر نصیره مقدمفر، روانشناس کودک و نوجوان، توضیح میدهد که در شرایط امتحان، اضطراب به شکل فوبیای خاص ظاهر میشود. افزایش اضطراب باعث کاهش تمرکز و اختلال در بازیابی حافظه میشود و دانشآموز لحظهای حس میکند ذهنش قفل شده است. این روانشناس مولفههای اضطراب امتحان را به چهار دسته تقسیم میکند:
دانشآموزان به شیوههای متفاوت با اضطراب مواجه میشوند و همین امر بر عملکرد آنها تأثیر مستقیم دارد.
مقدمفر دانشآموزان را در پنج گروه دستهبندی میکند:
مطالعات روانشناسی نشان میدهند که فشار امتحان میتواند باعث «اشتغال ذهنی» شدید شود و توانایی تمرکز و بازیابی اطلاعات را کاهش دهد.
بر اساس نظریه ساراسون، وقتی بین توانایی واقعی دانشآموز و انتظارات والدین فاصله ایجاد شود، سرزنش، مقایسه و کنترلگری والدین باعث شکلگیری اضطراب و خودپنداره منفی میشود. این شرایط در سنین پایین، تجربه امتحان را به موقعیتی تهدیدآمیز تبدیل میکند و ترس از تنبیه را نیز همراه میکند.
اضطراب امتحان تنها ناشی از فشار جلسه امتحان نیست؛ عوامل متعددی میتوانند زمینهساز آن باشند.
خلق و خوی مضطرب، ویژگیهای ژنتیکی، هورمونها و انتقالدهندههای عصبی نقش مهمی در ایجاد اضطراب دارند. خانوادههایی که کمالگرا و سختگیر هستند و ارزش کودک را مشروط به موفقیت تحصیلی میدانند، این فشار را تشدید میکنند. همچنین، والدینی که رقابتی، کنترلگر یا درگیر جبران ناکامیهای خود از طریق فرزند هستند، به طور مستقیم اضطراب تحصیلی را تقویت میکنند.
رفتارهای آسیبزا والدین میتواند اضطراب امتحان را افزایش دهد، بنابراین لازم است برخی عادات اصلاح شوند.
این رفتارها شامل پرسوجو و کنترل مداوم، چک کردن افراطی عملکرد تحصیلی، برنامهریزی تحکمی، نصیحت و سرزنش مکرر، مقایسه با دیگران و تحمیل «بایدها» است. ایجاد محیط امن و حمایتی و حس «با هم بودن» والدین با فرزند، امکان گفتوگو، بررسی راهکارهای موثر و کاهش فشار روانی را فراهم میکند.
اضطراب امتحان گاهی گذرا نیست و میتواند عملکرد تحصیلی دانشآموز را مختل کند.
مقدمفر تأکید میکند که مراجعه به روانپزشک و در صورت لزوم مداخلات دارویی، زمانی ضروری است که اضطراب باعث افت محسوس عملکرد، تکرار نشانههای جسمانی یا حالت قفل شدن ذهن شود. این مرحله، نقطهای است که رواندرمانگر میتواند مداخله مؤثر انجام دهد و از مزمن شدن اضطراب جلوگیری کند.
راهکارهای مؤثر شامل ترکیبی از آموزش مهارتهای روانی، تمرینهای ذهنآگاهی و تغییر الگوهای رفتاری است.
مهم است که والدین و دانشآموزان تفاوتهای فردی در سبک یادگیری و ظرفیت تمرکز را بپذیرند تا مقایسه و رقابت غیرضروری کاهش یابد.
فراموشی ناگهانی در سرجلسه امتحان ناشی از اضطراب و فشار روانی است و ریشه در فرآیندهای پیچیده عصبی و هیجانی دارد. با آموزش مهارتهای مدیریت اضطراب، ذهنآگاهی، حمایت والدین و در صورت لزوم مداخلات روانشناختی، میتوان از بروز این وضعیت جلوگیری کرد و عملکرد تحصیلی را بهبود بخشید. ایجاد محیط امن و واقعبینانه، کاهش انتظارات غیرواقعی و تمرین تابآوری، دانشآموز را قادر میسازد که حتی تحت فشار، کنترل ذهن و حافظه خود را حفظ کند و تجربه امتحان را با اضطراب کمتر پشت سر بگذارد.
چه امتیازی به این خبر پزشکی میدهید ؟
میانگین امتیاز 0 / 5. میانگین امتیازات: 0
اولین نفری باشید که به این پست پزشکی امتیاز میدهید
اولین دیدگاه را شما بنویسید